Blog

ყველა იმ ტრადიციას შორის, რომელიც მივიწყებულია, ეს თითქმის არარეალურად ჟღერს. თუმცა საუკუნეების განმავლობაში, ჩვენი წინაპრები ბალიშის ქვეშ დაფნის ფურცლებს დებდნენ.

ყველაფერი ბერძნული მითოლოგიით იწყება დაფნემ, რომელსაც აპოლონი მისდევდა, დედამიწას გადარჩენა სთხოვა და ის დაფნად გარდაიქცა. ამ სასწაულით შეძრული შეყვარებული ღმერთი, ამ მცენარეს სამუდამო დიდების, სიბრძნისა და გამარჯვების სიმბოლოდ ირჩევს.

საუკუნეების მანძილზე ამ მითმა სხვადასხვა კულტურაში შეაღწია. ბალიშის ქვეშ მისი დადება კი შემთხვევითი არ იყო.

ამბობდნენ, რომ მისი სუნი ღრმა ძილს უწყობს ხელს, გონებას ამშვიდებს და კოშმარებს განდევნის. მაგრამ მიზეზი მხოლოდ ეს არ არის.

ზოგი თვლიდა, რომ დაფნა ბედნიერებას და ბარაქას იზიდავდა. სხვები კი ამ გზით სიზმრების დამახსოვრებას ცდილობდნენ — მათ სჯეროდათ, რომ დაფნას სიზმრების შენახვა დილამდე შეეძლოთ.

ეს, უსაფრთხოების შეგრძნებასაც იძლეოდა თითქოს, ფოთლები ჩუმად დარაჯობდნენ მძინარეებს.

დღეს ეს ტრადიცია თითქმის მივიწყებულია. თუმცს ის გვახსენებს, როგორ იყვნენ ჩვენი წინაპრები ბუნებასთან, სიმბოლოებთან და უხილავ ამბებთან დაკავშირებული.

ამ ტრადიციის თავიდან აღმოჩენა არ ნიშნავს ცრურწმენას. ეს უფრო, წარსულის ხმების მოსმენა დს იმ სიბრძნის პოვნაა, რომელიც თანამედროვე სამყარომ დაკარგა.

სცადეთ დღესვე, იქნებ შედეგმა გაგაოცოთ!

როდესაც რომელიმე კიდურს რაიმეს მტკივნეულად მივარტყამთ, მაშინვე გვიჩნდება იმ ადგილას ჩალურჯებები და სისხლჩაქცევები, მაგრამ ზოგჯერ ისეც ხდება, რომ ისინი თავისით წარმოიქმნებიან და ვერაფრით ვიხსენებთ რა დროს დავიზიანეთ.
ჩალურჯება-ეს არის კასეტური სისხლი, რომელიც გამოწვეულია შიდა სისხლდენით.
ამ სტატიაში გეტყვით ყველაზე გავრცელებულ მიზეზებს, თუ რატომ შეიძლება გაჩნდეს უმიზეზოდ თქვენს სხეულზე ჩალურჯებები.

1. ინფექცია

სისხლში დაგროვილმა ჭარბმა ტოქსინებმა შეიძლება გამოიწვიოს სისხლჩაქცევები.

2. კვებითი ხარვეზები

როდესაც არასწორად ვიკვებებით ჩვენი ორგანიზმი განიცდის B, C, A, D ვიტამინებისა ან ფოლიუმის მჟავის ნაკლებობას. სწორედ ამ დროს ჩნდება სხეულზე სისხლჩაქცევები.

3.ასაკი

ასაკის მატებასთან ერთად ჩვენი კანი უფრო თხელი ხდება, ამიტომ დამცავი ფენა, რომელიც კაპილალებს დაზიანებისგან იცავს სუსტება, რაც ასევე იწვევს სისხლჩაქცევებს.

4. სისხლ-ძარღვთა დაავადებები

ზოგიერთმა ისეთმა დაავადებამ, როგორიცაა ჰემოფილია, თრომბოციტოპენია, წითელი მგლურა, ციროზი, ლეიკემია და მრავალი სხვა, შეიძლება გამოიწვიოს სისხლჩაქცევები.

5. ფიზიკური დატვირთვა

ვარჯიშისა და ფიზიკური დატვირთვის დროს ყველაზე დიდი სიმძიმე კუნთებს აწვება, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს სისხლძარღვების მუშაობის დარღვევა და გაჩნდეს სისხლჩაქცევები.

6. დიაბეტი

დიაბეტით დაავადებულ ადამიანს ხშირად აქვს სხეულზე მუქი ლაქები, მაგრამ ესენი სისხლჩაქცები არ არის, ეს ლაქები ინსულინის მიმართ ორგანიზმის მგრძნობელობიდან გამომდინარე ჩნდება.

არავისთვის აღარ წარმოადგენს სიახლეს, რომ სოდას უამრავი სასარგებლო გამოყენება აქვს.
უამრავი სტატია წაგვიკითხავს, როგორ უნდა გამოვიყენოთ სოდა სხვადასხვა პრობლების მოსაგვარებლად, იქნება ეს სახლის საქმეები, თუ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საკითხები.

რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, საცხობი სოდის გამოყენება თქვენს საყვარელ სასმელშიც შეგიძლიათ! კიდევ უფრო გასაკვირი შეიძლება აღმოჩნდეს, ის რომ საცხობი სოდისა და კიდევ რამდენიმე ინგრედიენტების დახმარებით ვიმკურნალოთ კიდეც.

სოდა ყავაში არსებულ ზოგიერთ ბუნებრივ მჟავას ეხმარება განეიტრალებაში.
¼ ჩაის კოვზი სოდის დამატებით, ჩვენი ყავა უფრო სასიამოვნო და მსუბუქი დასალევი გახდება და ხელს შეუწყობს მის მონელებას.
აღსანიშნავია, რომ ყავას სოდის გემო საერთოდ არ გასდევს.
კვლევებმა აჩვენა, რომ ადამიანებს, რომლებსაც აქვთ მონელების პრობლემა, ყავა ნაკლები რაოდენობით უნდა მიიღოს, ან საერთოდ ამოიღოს რაციონიდან.

გეგმური სარეაბილიტაციო სამუშაოების გამო „ენერგო-პრო ჯორჯია“-ს აბონენტების ნაწილს ელექტროენერგიის მიწოდება შეეზღუდება. ინფორმაციას კომპანია „ენერგო-პრო ჯორჯია” ავრცელებს.

თქვენ შეიძლება უცნაურად მოგეჩვენოთ, მარილი უძველი დროიდან გამოიყენება, როგორც დეზინფექციისა და გამწმენდი საშუალება. მისი საშუალებით, სხვადასხვა ნივთების გაწმენდასა და დეზინტოქსიკაციას შეძლებთ. გარდა ამისა, იგი საკამოდ იაფია. ბევრ მაღაზიაში იყიდება საწმენდი საშუალებები, მაგრამ ისინი ქიმიკატებს შეიცავენ, რაც ჯანმრთელობისთვის მავნებელია.
უფრო დეტალურად რისთვის შეგიძლიათ გამოიყენოთ მარილი:
1. მწერებისაგან დაცვა- თუ გსურთ, რომ ფანჯრებს, კარებებსა და გარდერობს მწერები აღარ მიეკარონ, ამ ადგილებში მარილი დაყარეთ. იგი ასევე შეამცირებს სინესტეს თქვენს სახლში;
2. ვერცხლის, თითბერის (ლატუნის) და სპილენძის ნივთების გასაწმენდად- ეს მეტალები ბუნებრივ შეფერილობას კარგავენ, თუ მათ პერიოდულად არ წმენდთ. შეურიეთ ერთმენეთს ვაშლის ძმარი და მარილი, ეს საშუალენა ნებისმიერ ლაქასა და ჭუჭს ამოიყვან მეტალიდან;

3. კანალიზაციის გაწენდა- ცოტაოდენი მარილი გახსენით ადუღებულ წყალში, ჩაასხით აბაზანისა და სამზარეულოს ნიჟარებში. მარილი გაიტანს დაგროვილ ცხიმსა და ჭუჭყს, რაც მილების გაჭედვას თავიდან აგაცილებთ;

4. გაწმინდეთ ავტომობილისა და სახლის მინები- 2 სუფრის კოვზი მარილი გახსენით 3, 5 ლიტრ თბილ წყალში. იგი ეფექტურად მოაშორებს ლაქებს თქვენს მინებს და დიდი ხნის განმავლობაში შეუნარჩუნებს სისუფთავეს;
5.კანის გაახალგაზრდავება- შეურიეთ მარილი ლავანდის ან ზეითუნის ზეთს. წაისვით ეს ნარევი სხეულზე. რამდენიმე წუთი გაიჩერეთ და ჩამოიბანეთ. მარილი თქვენს კანს ახალგაზრდა და ჯანმრთელ იერს შესძენს;

6. აუმჯობესებს რეცხვის ხარისხს- სარეცხ მანქანაში რეცხვის დროს ცოტაოდენი მარილი დაამატეთ, იგი უნარჩუნებს სამოსს პირვანდელ სახეს და ადეზინფიცირებს მას. ეს განსაკუთრებით სასარგებლოა, თუ სარეცხს მზეზე აშრობთ;
7. ფარდებისა და ხალიჩების ფერების აღსადგენად- თუ გსურთ რომ თქვენს ფარდებსა და ხალიჩებს ბუნებრივი ფერი დაუბრუნოთ, მარილიან წყალში ჩაალბეთ ნაჭერი, შემდეგ კი მისი საშუალებით გაწმინდეთ ისინი. ბევრად უფრო ეფექტურია მარილიან წყალში ოდნავ დაალბოთ ჩოთქი და ხალიჩები ისე გაწმინდოთ. ამ საშუალებით მას დაგროვილ ჭუჭყსაც მოაშორებთ და პირვანდელ ფერსაც დაუბრუნებთ.

გაუზიარეთ ეს რჩევები თქვენს მეგობრებს!

ეც­ნი­ე­რებ­მა აღ­მო­ა­ჩი­ნეს, რომ სამ­ყა­რო გა­ცი­ლე­ბით სწრა­ფად იშ­ლე­ბა, ვიდ­რე მათ ეგო­ნათ და ზუს­ტად გან­სა­ზღვრეს, რო­დის დას­რულ­დე­ბა ის.

• ნი­დერ­ლან­დე­ბის რად­ბო­უ­დის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის მკვლე­ვარ­თა ჯგუფ­მა და­ად­გი­ნა, რომ სამ­ყა­რო­ში ყვე­ლა ვარ­სკვლა­ვი ერთ კვინ­ვი­გინ­ტი­ლი­ონ წე­ლი­წად­ში ჩაქ­რე­ბა. ეს გა­მო­ი­სა­ხე­ბა ერთი 78 ნუ­ლით.

რო­გორც აღ­მოჩ­ნდა, ახა­ლი გათ­ვლე­ბი გა­ცი­ლე­ბით მოკ­ლე პე­რი­ო­დია, ვიდ­რე წინა პროგ­ნო­ზი.

პრო­ცესს, რო­მე­ლიც, მათი აზ­რით, სამ­ყა­როს სიკ­ვდილს იწ­ვევს, “ჰო­კინ­გის გა­მოს­ხი­ვე­ბა“ ეწო­დე­ბა. ამ დროს – შავი ხვრე­ლე­ბი თან­და­თა­ნო­ბით “ქრე­ბი­ან“ და არა­რა­ო­ბა­ში გა­და­დი­ან.

ადრე ვა­რა­უ­დობ­დნენ, რომ ფე­ნო­მე­ნი მხო­ლოდ შავი ხვრე­ლე­ბის­თვის იყო და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი, თუმ­ცა მოგ­ვი­ა­ნე­ბით და­დას­ტურ­და, რომ მსგავ­სად აორ­თქლე­ბა შე­უძ­ლი­ათ ისეთ ობი­ექ­ტებს, რო­გო­რი­ცაა ნე­იტ­რო­ნუ­ლი ვარ­სკვლა­ვე­ბი და თეთ­რი ჯუ­ჯე­ბი.

• ნე­იტ­რო­ნუ­ლი ვარ­სკვლა­ვე­ბი და თეთ­რი ჯუ­ჯე­ბი ვარ­სკვლა­ვის სა­სი­ცო­ცხლო ციკ­ლის ბოლო ეტა­პია. მა­სი­უ­რი ვარ­სკვლა­ვე­ბი ფეთ­ქდე­ბი­ან და შემ­დეგ ნე­იტ­რო­ნულ ვარ­სკვლა­ვე­ბად გარ­და­ი­სა­ხე­ბი­ან, ხოლო მზის მსგავ­სი პა­ტა­რა ვარ­სკვლა­ვე­ბი თეთრ ჯუ­ჯე­ბად იშ­ლე­ბა.

ამ „მკვდარ“ ვარ­სკვლა­ვებს შე­უძ­ლი­ათ უკი­დუ­რე­სად დიდი ხნის გან­მავ­ლო­ბა­ში იარ­სე­ბონ. თუმ­ცა, მკვლე­ვა­რე­ბის თქმით, რო­დე­საც ისი­ნი ძა­ლი­ან არას­ტა­ბი­ლუ­რე­ბი ხდე­ბი­ან, თან­და­თან იფან­ტე­ბი­ან და ფეთ­ქდე­ბი­ან.

ნე­იტ­რო­ნუ­ლი ვარ­სკვლა­ვის ან თეთ­რი ჯუ­ჯის სიკ­ვდი­ლის­თვის სა­ჭი­რო დრო­ის ცოდ­ნა მეც­ნი­ე­რებს სამ­ყა­როს მაქ­სი­მა­ლუ­რი სი­ცო­ცხლის ხან­გრძლი­ვო­ბის გა­გე­ბა­ში ეხ­მა­რე­ბა.

წამ­ყვა­ნი მკვლევ­რის, რად­ბუ­დის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის რა­დი­ო­ას­ტრო­ნო­მი­ი­სა და ნა­წი­ლა­კე­ბის ას­ტრო­ფი­ზი­კის პრო­ფე­სო­რის, ჰე­ი­ნო ფალ­კეს თქმით, წინა კვლე­ვებ­ში “ჰო­კინ­გის გა­მოს­ხი­ვე­ბა“ არ იყო გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი და შე­სა­ბა­მი­სად, სამ­ყა­როს მაქ­სი­მა­ლუ­რი სი­ცო­ცხლის ხან­გრძლი­ვო­ბა გა­და­ჭარ­ბე­ბუ­ლად იყო შე­ფა­სე­ბუ­ლი.

„ამ­გვა­რად, სამ­ყა­როს სა­ბო­ლოო და­სას­რუ­ლი მო­სა­ლოდ­ნელ­ზე გა­ცი­ლე­ბით ადრე დად­გე­ბა. თუმ­ცა, სა­ბედ­ნი­ე­როდ, ამას მა­ინც ძა­ლი­ან დიდი დრო დას­ჭირ­დე­ბა“, – თქვა მან გან­ცხა­დე­ბა­ში.

წყა­რომეცნიერებმა სამყაროს დასასრულის ზუსტი თარიღი დაასახელეს

სულ ცოტა ხნის წინ, უცხოპლანეტელ ცივილიზაციებზე საუბარი სამეცნიერო ფანტასტიკის ფილმების თემას ჰგავდა. დღეს კი მედიაში რეგულარულად ჩნდება ცაში იდუმალი ობიექტების, უცნაური მოვლენების და უცნობი სიცოცხლის ფორმებთან შესაძლო კონტაქტების შესახებ სიახლეები. რა თქმა უნდა, ჯერ არ არსებობს დედამიწაზე უცხოპლანეტელების ვიზიტების სანდო მტკიცებულება. თუმცა, ადამიანების ცნობისმოყვარეობა უცხოპლანეტელების მიმართ მხოლოდ იზრდება. ინტერნეტში უკვე ჩნდება ხუმრობები იმის შესახებ, რომ კაცობრიობა გონებრივად ემზადება კოსმოსიდან ჩამოსული სტუმრებისთვის. მეცნიერები, ანომალიური მოვლენების მკვლევრები და უფოლოგები გვირჩევენ, ასეთ სიტუაციებს მშვიდად და ცოტა იუმორითაც კი მივუდგეთ. სტატიაში ჩვენ შევკრიბეთ ყველაზე უჩვეულო რჩევები, თუ როგორ უნდა მოვიქცეთ უცხოპლანეტელებთან შეხვედრისას.

რჩევა 1: ჩართეთ კამერა და ჩაიწერეთ რა ხდება
21-ე საუკუნეში თითქმის ყველას აქვს მოწყობილობა, რომელსაც შეუძლია მნიშვნელოვანი მოვლენების ჩაწერა. თუ ცაზე უცხოპლანეტელის მსგავსი უცნაური ობიექტი გამოჩნდება, პირველი, რასაც მკვლევრები გვირჩევენ, არის იმის ჩაწერა, თუ რა ხდება.

ვიდეო დაგეხმარებათ ფენომენის შესწავლაში, მის სხვა ფაქტებთან შედარებასა და შესაძლოა, უჩვეულო შეხვედრის ისტორიული ჩანაწერის დატოვებაში.

მთავარია, შეინარჩუნოთ სიმშვიდე და გახსოვდეთ, რომ უნდა უყუროთ არა მხოლოდ თქვენი სმარტფონის ეკრანს, არამედ თავად მოვლენასაც.

რჩევა 2. არ მიუახლოვდეთ უცნობ ობიექტს
ცნობისმოყვარეობა ადამიანის ბუნებრივი რეაქციაა, მაგრამ ანომალიური მოვლენების ექსპერტები სიფრთხილეს გვირჩევენ.

თუ უცნობი ობიექტი ახლოს დაეშვება ან უცნაური სინათლის წყარო გამოჩნდება, უმჯობესია, ძალიან არ მიუახლოვდეთ. ნებისმიერ უცნობ ფენომენს შეუძლია საფრთხე შეუქმნას – ძლიერი გამოსხივებიდან დაწყებული ხმელეთის წარმოშობის მარტივი ტექნიკური გაუმართაობით დამთავრებული.

ზოგჯერ ყველაზე გონივრული რამ არის უბრალოდ უსაფრთხო მანძილზე გადასვლა.

რჩევა 3. დაიცავით თვალები კაშკაშა სინათლისგან
უცხოპლანეტელების უმეტესობა უჩვეულოდ ანათებს, ციმციმებს და კაშკაშა სხივებს უშვებს. ამიტომ, უფოლოგები ხუმრობით გვირჩევენ, რომ ყოველთვის მზის სათვალე ატაროთ.

რა თქმა უნდა, ეს არ იძლევა გარანტიას „კოსმოსური ტექნოლოგიებისგან“ დაცვის, მაგრამ ყოველთვის კარგი იდეაა მხედველობაზე ზრუნვა.

რჩევა 4. თუ კონტაქტი მოხდება, შეინარჩუნეთ სიმშვიდე
უცხოპლანეტელებთან ჰიპოთეზური შეხვედრის ყველაზე მნიშვნელოვანი რჩევაა, არ ჩავარდეთ პანიკაში.

მკვლევრები თვლიან, რომ აგრესია და უეცარი მოძრაობები ნებისმიერ უცნობ სიტუაციაში მხოლოდ კომუნიკაციას ართულებს. თუ კონტაქტი რეალურად მოხდა, უმჯობესია შეინარჩუნოთ სიმშვიდე, დააკვირდეთ და შეეცადოთ ურთიერთობის დამყარებას.

შესაძლოა, პირველი კითხვა, რაც უნდა დასვათ, არ იყოს „ვინ ხართ?“, არამედ „რატომ ჩამოხვედით დედამიწაზე?“.

რჩევა 5. დაიმახსოვრეთ უჩვეულო შეხვედრის დეტალები
თუ შემთხვევით უცხოპლანეტელ მფრინავ ობიექტს ხედავთ ან უცნობ არსებას შეხვდებით, მნიშვნელოვანია, რაც შეიძლება მეტი ინფორმაცია შეინახოთ.

ჩაწერეთ მოვლენის დრო და ადგილმდებარეობა, აღწერეთ ობიექტის გარეგნობა, მოძრაობის მიმართულება, ხმები და ნებისმიერი უჩვეულო დეტალი. ასეთი ჩანაწერები შეიძლება ბევრად უფრო სასარგებლო იყოს, ვიდრე რამდენიმე დღის შემდეგ მოთხრობილი ემოციური ისტორია.
და თუ ბედმა ნამდვილად გაჩუქათ კოსმოსიდან ჩამოსულ ვიზიტორებთან შეხვედრა, თქვენი მოგონებები ყველაზე ღირებული მტკიცებულება იქნება.

რჩევა 6. შეინარჩუნეთ იუმორის გრძნობა
შესაძლოა, ყველაზე უნივერსალური რჩევაა, უჩვეულო მოვლენებს ზედმეტი შიშის გარეშე მიუდგეთ.

მაშინაც კი, თუ ერთ დღეს კაცობრიობა ნამდვილად შეხვდება სხვა ცივილიზაციის წარმომადგენლებს, პანიკა ნაკლებად დაგეხმარებათ. სიმშვიდე, ცნობისმოყვარეობა და საღი აზრი შეიძლება საუკეთესო დამხმარე აღმოჩნდეს.

გახსოვდეთ: სამყარო უზარმაზარია, რაც იმას ნიშნავს, რომ კაცობრიობას შესაძლოა კიდევ ბევრი საოცარი აღმოჩენა ჰქონდეს წინ.

ეზოთერიკოსი გოგა მანია, 12 წლის წინ დაკარგული გურამ დადიანიძის საქმეზე საჯარო კომენტარის გაკეთებას თავს არიდებდა. როგორც თავად ამბობს, ამ თემაზე საუბარი შეგნებულად არ ისურვა, თუმცა „პრაიმტაიმთან“ მან ექსკლუზიურად ისაუბრა.

„გურამ დადიანიძეზე კომენტარი სპეციალურად არ გავაკეთე. ეს რეალობა არაა, ყველაზე დიდი გულისტკივილია ჩემთვის. ამაზე კომენტარი ბევრმა გააკეთა და ეს საწყალი ბიჭი გამოიყენა. გულგახეთქილ დედას უარესად უხეთქავენ გულს. რამე რომ გამოჩენილიყო ან ყოფილიყო, ეს აქამდე მოხდებოდა. ამ ქალის ტკივილით, აცრემლებული დედისა და საწყალი ბიჭის ამბით, ზოგი, პლუსს იწერს…“ – ამბობს გოგა მანია.

გოგა მანია ასევე აცხადებს, რომ მისთვის ამ საქმის უკან არსებული რეალური გარემოებები სხვაგვარად გამოიყურება.

„ამ საქმის უკან სულ სხვა რაღაც დგას. ნუ უკლავენ დედას მოკლულ გულს და ცეცხლზე ნავთს ნუ უსხამენ“, – აცხადებს გოგა მანია.

წყარო: ​primetime.ge

ეზოთერიკოსი გოგა მანია, 12 წლის წინ დაკარგული გურამ დადიანიძის საქმეზე საჯარო კომენტარის გაკეთებას თავს არიდებდა. როგორც თავად ამბობს, ამ თემაზე საუბარი შეგნებულად არ ისურვა, თუმცა „პრაიმტაიმთან“ მან ექსკლუზიურად ისაუბრა.

„გურამ დადიანიძეზე კომენტარი სპეციალურად არ გავაკეთე. ეს რეალობა არაა, ყველაზე დიდი გულისტკივილია ჩემთვის. ამაზე კომენტარი ბევრმა გააკეთა და ეს საწყალი ბიჭი გამოიყენა. გულგახეთქილ დედას უარესად უხეთქავენ გულს. რამე რომ გამოჩენილიყო ან ყოფილიყო, ეს აქამდე მოხდებოდა. ამ ქალის ტკივილით, აცრემლებული დედისა და საწყალი ბიჭის ამბით, ზოგი, პლუსს იწერს…“ – ამბობს გოგა მანია.

გოგა მანია ასევე აცხადებს, რომ მისთვის ამ საქმის უკან არსებული რეალური გარემოებები სხვაგვარად გამოიყურება.

„ამ საქმის უკან სულ სხვა რაღაც დგას. ნუ უკლავენ დედას მოკლულ გულს და ცეცხლზე ნავთს ნუ უსხამენ“, – აცხადებს გოგა მანია.

წყარო: ​primetime.ge

პროფესორი და საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე  გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში ინფორმაციას ავრცელებს.

„ყავა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად მოხმარებული სასმელია. ყოველდღიურად მილიარდობით ადამიანი სვამს მას ენერგიის მისაღებად, კონცენტრაციის გასაუმჯობესებლად და უბრალოდ სიამოვნებისთვის. მეცნიერებაში დიდი ხანია ცნობილია, რომ ზომიერი რაოდენობით ყავის მიღებას შეიძლება ჰქონდეს გარკვეული დადებითი ეფექტიც — მაგალითად, იგი შეიცავს ანტიოქსიდანტებს და დაკავშირებულია ზოგიერთი ნევროლოგიური დაავადების შედარებით დაბალ რისკთან.
თუმცა საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაში მნიშვნელოვანია ერთი დეტალი, რომელსაც ადამიანები ხშირად არ აქცევენ ყურადღებას: ყავის მომზადების მეთოდი. სწორედ მომზადების მეთოდზეა დამოკიდებული, იქნება თუ არა ყავა ჯანმრთელობისთვის შედარებით უსაფრთხო თუ პირიქით — გაზრდის გარკვეული დაავადებების რისკს.
მეცნიერული კვლევები აჩვენებს, რომ ყველაზე პრობლემური შეიძლება იყოს ფილტრის გარეშე მომზადებული ყავა — მაგალითად თურქული ყავა, სკანდინავიური მოხარშული ყავა ან ფრანგული პრესით მომზადებული ყავა.
ეს დაკავშირებულია ყავაში არსებულ ბუნებრივ ნივთიერებებთან — დიტერპენებთან, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია კაფესტოლი (cafestol) და კაჰვეოლი (kahweol).
ეს ნაერთები ყავის ზეთებში გვხვდება და ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ გავლენას ახდენს ქოლესტერინის მეტაბოლიზმზე. კვლევების მიხედვით, ისინი ზრდის დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინების დონეს, ე.წ. „ცუდ ქოლესტერინს“ [1]. სწორედ LDL ქოლესტერინის მომატება წარმოადგენს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების ერთ-ერთ მთავარ რისკფაქტორს.
ფილტრის გარეშე მომზადებულ ყავაში ეს ზეთები თითქმის მთლიანად რჩება სასმელში. ხოლო ქაღალდის ფილტრი მათ დიდ ნაწილს აკავებს. სწორედ ამიტომ ფილტრიანი ყავა შედარებით უსაფრთხოდ ითვლება.
კვლევებმა აჩვენა, რომ ფილტრის გარეშე მომზადებულ ერთ ფინჯან ყავაში შეიძლება იყოს 3-6 მილიგრამამდე კაფესტოლი და კაჰვეოლი [2]. რეგულარულმა მოხმარებამ შეიძლება გამოიწვიოს LDL ქოლესტერინის მნიშვნელოვანი ზრდა.
ზოგიერთ კვლევაში დადგენილია, რომ თუ ადამიანი ყოველდღიურად სვამს ოთხიდან ექვს ფინჯანამდე ფილტრის გარეშე მომზადებულ ყავას, LDL ქოლესტერინის დონე შეიძლება გაიზარდოს დაახლოებით 10–16 მილიგრამით დეცილიტრზე [3].
ამგვარი ცვლილება უკვე მნიშვნელოვანი ფაქტორია ათეროსკლეროზის, გულის შეტევის და ინსულტის რისკის ზრდისთვის.
განსაკუთრებით ხშირად განიხილება თურქული ყავა, რადგან იგი მზადდება დუღილის მეთოდით და ფინჯანში რჩება ყავის ნალექი. სწორედ ამიტომ მასში ყავის ზეთების კონცენტრაცია მაღალია.
ასევე პრობლემურად შეიძლება ჩაითვალოს ფრანგული პრესით მომზადებული ყავა, სადაც მეტალის ფილტრი გამოიყენება. ასეთი ფილტრი ვერ აკავებს კაფესტოლსა და კაჰვეოლს ისე ეფექტურად, როგორც ქაღალდის ფილტრი.
ბოლო წლებში მეცნიერებმა ყურადღება მიაქციეს ასევე ავტომატური ყავის აპარატებიდან მიღებულ ყავას, რადგან ბევრ ასეთ აპარატში გამოიყენება მეტალის ფილტრები. შედეგად სასმელში შეიძლება მოხვდეს დიტერპენების უფრო მაღალი რაოდენობა [4].
ამიტომ მკვლევრები ხშირად ურჩევენ ადამიანებს, განსაკუთრებით მათ, ვისაც აქვს ქოლესტერინის მაღალი დონე ან გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკი, აირჩიონ ქაღალდის ფილტრით მომზადებული ყავა.
ასეთი მეთოდებია:
• ფილტრიანი ყავა
• drip coffee
• pour-over მეთოდი
• Chemex
ქაღალდის ფილტრი მნიშვნელოვნად ამცირებს კაფესტოლისა და კაჰვეოლის რაოდენობას სასმელში, რაც გულის ჯანმრთელობისთვის ბევრად უსაფრთხოა [5].
მნიშვნელოვანია ასევე რაოდენობა. დიდი ეპიდემიოლოგიური კვლევები აჩვენებს, რომ ზომიერი მოხმარება — დაახლოებით 3-4 ფინჯანი დღეში — უმეტეს ადამიანში უსაფრთხოდ ითვლება [6].
თუმცა რისკი იზრდება მაშინ, როდესაც:
• ყავა არის ფილტრის გარეშე მომზადებული
• დღეში 5-6 ფინჯანზე მეტს ვსვამთ
• ადამიანს უკვე აქვს მაღალი ქოლესტერინი ან გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის თვალსაზრისით მთავარი დასკვნა ასეთია: ყავა თავისთავად არ არის პრობლემა — პრობლემა შეიძლება იყოს მისი მომზადების მეთოდი და მოხმარების რაოდენობა.
თუ გვინდა ყავის დადებითი თვისებების მიღება და რისკების შემცირება, რეკომენდებულია:
• გამოიყენოთ ქაღალდის ფილტრი
• შეზღუდოთ თურქული და ფრანგული პრესის ყავა
• არ გადააჭარბოთ დღეში 3-4 ფინჯანს
• რეგულარულად აკონტროლოთ ქოლესტერინის დონე
ყავის სწორად არჩევა შეიძლება იყოს მცირე, მაგრამ მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების პრევენციაში”,- წერს გიორგი ფხაკაძე.